Duomo van Fano.
Mooi zou ik de Duomo van Fano of kathedraal van Santa Maria Assunta niet willen noemen, eerder intrigerend. Volgens mijn reisgids werd de eerste versie van de Duomo al in de vierde eeuw gebouwd.[1] Als dat klopt, ging deze kathedraal in de zesde eeuw verloren tijdens de Gotische oorlog (535-554), want tijdens deze felle strijd tussen het Oost-Romeinse Rijk en het Ostrogotische koninkrijk in Italië werd het Fano van de oudheid verwoest. De stad werd later herbouwd, dus ongetwijfeld ook de kathedraal. Het gebouw uit de vroege middeleeuwen ging vervolgens in 1124 door brand verloren. Bisschop Rainaldo II, wiens episcopaat de periode 1136-1165 besloeg, liet daarop een nieuwe kathedraal in Romaanse stijl bouwen. Rond 1140 werd de nieuwe Duomo gewijd. Van het Romaanse gebouw is niet bijzonder veel over. Het aantal kapellen is sterk teruggebracht, de gevel dateert grotendeels van 1925 en de klokkentoren overleefde de Tweede Wereldoorlog niet (hij werd verwoest door terugtrekkende Duitsers). Het huidige exemplaar is dus naoorlogs.
Toch heeft de Duomo zeker nog wel een paar bezienswaardigheden. De gevel is eenvoudig en bestaat grotendeels uit baksteen, met aan de linkerzijde nog een paar decoratieve schalen ingemetseld boven de loggia. Het Romaans portaal lijkt me origineel te zijn. Boven de ingang zien we het Lam Gods, terwijl de kapitelen versierd zijn met plantmotieven en dieren. Opvallend zijn de Cosmatendecoraties. Delen ervan ontbreken, zodat ik aanneem dat ze eveneens origineel zijn.
Het interieur van de Duomo is erg donker. De duisternis vestigt wel meteen de aandacht op de apsis, waarin we moderne glas-in-loodramen zien. Het altaarstuk is een Tenhemelopneming van de Maagd van de hand van de lokale schilder Sebastiano Ceccarini (1703-1783). Het doek is niet erg spectaculair, maar terwijl we er naartoe liepen, stuitten we op een voorwerp dat bijzonder genoemd mag worden. Aan het einde van het middenschip staat een Romaanse preekstoel met enkele voorstellingen uit de levens van Maria en Jezus. We zien, in chronologische volgorde, de Annunciatie, Visitatie, Aanbidding der Wijzen, Droom van Jozef en Vlucht naar Egypte. Hoewel de reliëfs en de leeuwen die de zuilen van de preekstoel dragen origineel zijn, gaat het hier wel om een voorwerp dat pas in 1941 in elkaar werd gezet. De reliëfs maakten oorspronkelijk deel uit van een balustrade of pontile zoals we die ook kennen uit de kathedraal van Modena. Deze pontile werd later uit elkaar gehaald en de onderdelen ervan raakten verspreid. De reliëfs worden toegeschreven aan de school van de beeldhouwer Niccolò (of Nicholaus).
In de linker zijbeuk verwonderden we ons over het grafmonument van Vincenzo del Signore (1881-1967), die tussen 1937 en zijn dood als bisschop van Fano diende. Onze verwondering betrof niet zozeer de naam van de man – als je ‘Vincent van de Heer’ heet, moet je wel geestelijke worden – als wel het reliëf dat onderdeel van het monument is. Op het reliëf, dat van de twaalfde eeuw dateert, zijn musicerende figuren afgebeeld; we zien onder meer een tamboerijn (links) en een lier (midden). Bij nadere beschouwing blijkt de figuur met de lier David te zijn, die speelt voor de Filistijnse koning Achis. Rechts is mogelijk de verdrijving uit het Paradijs afgebeeld. Op de rand van het reliëf lezen we de tekst BALDVIN CHITARISTA, Boudewijn de Lierspeler. Kennelijk was de decoratie ooit onderdeel van een sarcofaag voor deze Boudewijn, en verwijst de afbeelding van David naar zijn professie.
Grafmonument van bisschop Vincenzo del Signore.
Als laatste bezochten we de prachtig gedecoreerde Cappella Nolfi. Anders dan de rest van de nogal grauwe Duomo is deze zeer kleurrijk. De kapel behoorde toe aan de plaatselijke adellijke familie Nolfi, hetgeen verklaart waarom we tegenover elkaar de grafmonumenten aantreffen van de broers Cesare Nolfi (gestorven 1612) en Guido Nolfi (gestorven 1627). Zij huurden de architect Girolamo Rainaldi (1570-1655) in om de kapel te verbouwen. De meeste schilderingen in de kapel zijn het werk van Domenico Zampieri, beter bekend als Domenichino (1581-1641). Hij werkte in 1618-1619 aan zestien voorstellingen uit het leven van de Maagd Maria. Het altaarstuk met de Tenhemelopneming werd echter rond 1606 geschilderd door Andrea Lilli uit Ancona. De borstbeelden van Cesare en Guido Nolfi zijn van de hand van Francesco Caporale.
Bronnen: naast de Bradt travel guide Umbria & the Marche (2021) waren zeer nuttig de websites La cattedrale di Fano (over het portaal en de preekstoel), La Valle del Metauro: Sarcofago del citarista (over de sarcofaag) en Baroque Fano – Visit Fano (over de Cappella Nolfi).
Noot
[1] Bradt travel guide Umbria & the Marche (2021), p. 282.
Pingback:Een wandeling door Fano – – Corvinus –
Pingback:Fano: The Duomo – – Corvinus –