Santa Maria dei Miracoli.
Er is vrijwel geen reisgids die het bekoorlijke kerkje van Santa Maria dei Miracoli niet omschrijft als een juwelenkistje. Het bouwwerk heeft inderdaad een schitterend exterieur van veelkleurig marmer en doet in dat opzicht denken aan de basiliek van San Marco. De kwalificatie ‘juwelenkistje’ is dus terecht, maar potentiële bezoekers moeten wel weten dat het gaat om een juwelenkistje dat nagenoeg helemaal is leeggehaald. Werken van Giovanni Bellini, Titiaan en Marco Basaiti zijn verdwenen. In het beste geval zijn ze nog in musea te bewonderen, in het slechtste zijn ze verloren gegaan. Het gevolg is dat de Santa Maria dei Miracoli leeg aanvoelt. Dit is ongetwijfeld anders op het moment dat er een bruiloft in het kleine kerkje plaatsvindt. De Santa Maria dei Miracoli schijnt een bijzonder populaire plek te zijn voor trouwerijen, en ook dat is iets wat vrijwel iedere reisgids noemt.
De geschiedenis van de kerk gaat terug tot 1408. In dat jaar werd een icoon opgeleverd voor ene Francesco Amadi. De schilder was Niccolò di Pietro, een Venetiaan die niet moet worden verward met de Florentijnse schilder Niccolò di Pietro Gerini (zie Murano: Santi Maria e Donato). Omdat er al snel wonderen aan het icoon werden toegeschreven, liet Amadi voor deze Santa Maria dei Miracoli een klein heiligdom bouwen. Dit werd tussen 1481 en 1489 vervangen door de huidige kerk, een ontwerp van Pietro Lombardo (ca. 1435-1515). Naast het veelkleurige marmer van het exterieur valt het beeld van de Madonna met het Kind boven de ingang op. Het werd gemaakt door Giovanni Giorgio Lascaris (gestorven 1531), wiens naam verraadt dat hij van Griekse afkomst was. Een andere aanwijzing is dat hij werkte onder de naam Pyrgoteles, een verwijzing naar een Griekse beeldhouwer uit de vierde eeuw BCE.
Het interieur met de marmeren panelen dateert feitelijk van de tweede helft van de negentiende eeuw, toen de kerk werd getransformeerd tot wat ze nu is. Lelijk is de decoratie zeker niet, en hier en daar zien we nog wat originele kunstwerken. Voorbeelden zijn de mooie beelden op de balustrade van Tullio Lombardo (ca. 1455-1532), een zoon van Pietro. Ze stellen Franciscus van Assisi, Clara van Assisi, de Maagd Maria en de aartsengel Gabriel voor. Aan weerszijden van de trappen naar het verhoogde koor staan beelden van Franciscus en Clara, gemaakt door Girolamo Campagna (1549-1625). De Santa Maria dei Miracoli heeft dan ook een Franciscaanse connectie: de kerk werd lange tijd gebruikt door Clarissen. Het zestiende-eeuwse plafond is versierd met enkele tientallen panelen met Bijbelse figuren. Het werd beschilderd door Pier Maria Pennacchi (ca. 1464-1515), een schilder afkomstig uit Treviso.
Bronnen: ANWB reisgids Venetië (2016), p. 41, Capitool reisgids Venetië & Veneto (2012), p. 142, The Churches of Venice: Cannaregio: Miracoli en de informatieborden in de kerk.