Santa Maria Incoronata.
Santa Maria Incoronata is misschien wel het schattigste kerkje dat Milaan rijk is. Met haar dubbele gevel nodigt ze iedere toevallige passant uit voor een bezoekje. Het linker gedeelte van het gebouw is het oudste en vormde ooit een zelfstandige kerk. Begin vijftiende eeuw werd aan deze kerk een klooster van Augustijnen toegevoegd, waarin thans de Biblioteca Umanistica di Santa Maria Incoronata is gevestigd. De kerk, altijd al gewijd aan de Maagd Maria, werd in 1451 Santa Maria Incoronata (‘de gekroonde Maria’) gedoopt, omdat ongeveer tegelijkertijd Francesco Sforza als nieuwe hertog van Milaan werd erkend. Hij had een nauwe band met de kerk. Dat gold ook voor zijn vrouw, Bianca Maria Visconti. Zij gaf in 1460 de opdracht voor de bouw van een tweede kerk naast de eerste. Als architect van deze tweede kerk noemt mijn reisgids Guiniforte Solari (ca. 1429-1481). Rond 1468 was het werk klaar en waren de twee kerken verenigd tot één gebouw, met een dubbele gevel, twee schepen en twee apsissen. De vereniging van de kerken symboliseerde ook de vereniging van Francesco Sforza en Bianca Maria Visconti. Op de website van de kerk wordt een vergelijking getrokken met een echtpaar dat gearmd de voorbijgangers in de Corso Garibaldi gadeslaat.
Zoals alle kerken in Milaan werd de Santa Maria Incoronata regelmatig verbouwd. Dat gebeurde in 1654 en 1827. De kerk is later aan de eredienst onttrokken, voor diverse seculiere doeleinden gebruikt en ten slotte weer als kerk in gebruik genomen. De dubbele gevel die we vandaag de dag zien, is grotendeels het resultaat van een restauratie die begin twintigste eeuw werd uitgevoerd. Veel decoraties heeft de neogotische gevel niet; we zien de slang van de Visconti’s op de zuil tussen het linker en het rechter gedeelte van de gevel, terwijl in de lunetten boven de twee ingangen reliëfs van de gekroonde Maria (links) en een mannelijke heilige (rechts; waarschijnlijk Sint Nicolaas van Tolentino) te zien zijn.
Ook binnen hoeven we geen grote kunstwerken te verwachten. Een fresco van Christus onder het Kruis in de eerste kapel links is van goede kwaliteit, maar verkeert helaas in fragmentarische staat. Het wordt toegeschreven aan Ambrogio Bergognone (gestorven ca. 1524). Opmerkelijk is dat het Kruis in dit geval geen echt kruis is, maar onderdeel van een druivenpers. Christus perst zijn eigen bloed met zijn voeten. Het bloed wordt opgevangen in een kelk die wordt omringd door de vier Kerkvaders, van wie er twee nog zichtbaar zijn, Augustinus en Hieronymus. De overige fresco’s in de kerk dateren van de vijftiende tot en met de zeventiende eeuw. Ze verkeren eveneens in fragmentarische staat en behoeven verder geen bespreking.
Christus onder de druivenpers – Ambrogio Bergognone.
In het rechter gedeelte van de kerk bevinden zich enkele interessante grafmonumenten. Zo is in een van de muren de grafzerk gemetseld van Gabriele Sforza (1423-1457), die tussen 1454 en 1457 als aartsbisschop van Milaan diende. Dat hij in de Santa Maria Incoronata werd begraven, en niet bijvoorbeeld in de kathedraal van Milaan, heeft er alles mee te maken dat hij de (half)broer was van de al genoemde Francesco Sforza. Gabriele Sforza heette eigenlijk Carlo, maar nam de naam Gabriele aan toen hij zijn militaire carrière opgaf en toetrad tot de Augustijnen. Net 31 jaar oud werd hij tot aartsbisschop van Milaan benoemd. Lang duurde zijn episcopaat niet. Drie jaar later keerde hij ziek terug van een pelgrimstocht naar het Heilige Huis van Maria in Loreto en overleed kort daarna. Wat resteert is zijn grafzerk, die toegeschreven wordt aan Francesco Solari (ca. 1420-1469), de oudere broer van Guiniforte Solari.
Bronnen: Dorling Kindersley reisgids voor Milaan en de Meren (2010), p. 113, Santa Maria Incoronata – Santa Maria Incoronata Milano en Chiesa di Santa Maria Incoronata (Milano) – Wikipedia