Het oratorium van Sint Jozef werd gebruikt door een lekenbroederschap die in het bijzonder belast was met de zorg voor terdoodveroordeelden. De eerste uitvoering van het gebouw werd tussen 1503 en 1515 gebouwd en financieel mede mogelijk gemaakt door hertog Guidobaldo da Montefeltro (1472-1508) en diens echtgenote Elisabetta Gonzaga (1471-1526). De hertog was dan ook zelf lid van de broederschap. Rond 1550 begon de bouw van de Cappella del Presepe (kapel van de kerststal), die hieronder nog nader besproken zal worden. Alleen deze kapel bleef bewaard van het oorspronkelijke gebouw.
Het oratorium werd vanwege problemen met vochtinfiltratie tussen 1682 en 1689 geheel herbouwd. Eind achttiende eeuw werd de Cappella dello Sposalizio (kapel van het huwelijk, i.e. dat van de Maagd Maria en Jozef) toegevoegd. Ook deze komt hieronder nog aan de orde. Bezoekers van het oratorium zien naast mooie kunst ook kostuums van leden van verschillende broederschappen en portretten van beroemde leden van de broederschap van Sint Jozef. Een van hen was Timoteo Viti (1469-1523), een schilder uit Urbino die een leerling werd van Rafaël. Andere belangrijke leden waren telgen van de Italiaans-Albanese familie Albani, onder wie Giovanni Francesco Albani (1649-1721; de latere Paus Clemens XI), diens broer Orazio Albani (1652-1712) en diens neef kardinaal Annibale Albani (1682-1751).
De centrale ruimte van het oratorium is de kleine kerk. In opdracht van Orazio Albani werd deze van mooie fresco’s voorzien door de Barokschilder Carlo Roncalli (ca. 1680-na 1743). We zien onder meer een prachtig plafond en aan de wanden vier olieverfschilderijen met belangrijke voorstellingen uit het leven van Jozef. Het grote beeld van de heilige achter het hoogaltaar werd gemaakt door Giuseppe Lironi uit Como (gestorven 1749) en was een geschenk van Annibale Albani. Diens naam staat op het voetstuk vermeld. Het beeld staat in een aedicula met twee porfieren zuilen die afkomstig zijn uit Rome en volgens de overlevering zelfs ooit in het Pantheon stonden.
Cappella dello Sposalizio.
De Cappella dello Sposalizio dateert van ca. 1794. Het ontwerp van de kapel wordt doorgaans toegeschreven aan Giuseppe Valadier (1762-1839), die ook lid van de broederschap was en rond deze tijd werkte aan de restauratie van de kathedraal van Urbino (beschadigd door een aardbeving in 1789). De stucwerkdecoraties zijn waarschijnlijk van Francesco Antonio Rondelli (1759-1848), eveneens een lid. Het belangrijkste kunstwerk in de kapel is een kopie van het Huwelijk van de Maagd van Rafaël (1483-1520), de beroemdste schilder die het Urbino van de Renaissance heeft voortgebracht. Het origineel bevindt zich thans in de Pinacoteca di Brera in Milaan; de kopie werd tussen 1606 en 1609 geschilderd door Gian Andrea Urbani (1568-1632). Tussen 1965 en 2020 werd de kopie tentoongesteld in het geboortehuis van Rafaël in Urbino, maar in januari van het laatstgenoemde jaar keerde het werk terug naar het oratorium.
En dan het absolute hoogtepunt, de Cappella del Presepe. Van tuf- en puimsteen maakte Federico Brandani (ca. 1520-1575) de grot na waarin Christus geboren zou zijn. In de grot plaatste hij een stucco kerststal met beelden van het kindje Jezus, Maria, Jozef (in gedachten verzonken), vier herders en verschillende dieren. Op de achtergrond zien we een stad. Het zou Bethlehem moeten zijn, maar lijkt eerder Urbino. Ook het plafond met engelen is prachtig om te zien.
Cappella del Presepe.
Deze bijdrage is hoofdzakelijk gebaseerd op de informatiepanelen in het oratorium.