San Francesco.
De kerk van San Francesco is uitstekend te zien vanaf de kerk van San Bernardino buiten het centrum van Urbino. Je kijkt dan tegen de apsis en klokkentoren van het gebouw aan (afbeelding hieronder). Uiteraard is de San Francesco gewijd aan Sint Franciscus van Assisi (ca. 1181-1226), stichter van de Orde der Minderbroeders. De eerste Franciscanen vestigden zich nog tijdens het leven van Franciscus in Urbino. Aanvankelijk maakten ze gebruik van bestaande gebouwen, maar in 1286 ging de bouw van een eigen kerk met groot kloostercomplex van start. Rond 1351 waren alle werkzaamheden afgerond. Van de middeleeuwse kerk zijn eigenlijk alleen de portiek en de genoemde klokkentoren bewaard gebleven. Het interieur van het gebouw is tussen 1732 en 1751 grondig verbouwd in opdracht van kardinaal Annibale Albani (1682-1751), de neef van Paus Clemens XI. Ooit waren in de San Francesco fresco’s te bewonderen van de broers Lorenzo en Jacopo Salimbeni en hun school, alsook van Antonio Alberti da Ferrara, Ottaviano Nelli (ca. 1375-1444) en hun navolgers. Hiervan zijn alleen sporen bewaard gebleven (zie hierna).
Veel beroemde inwoners van Urbino werden in de kerk van San Francesco begraven. Verwacht echter geen kerk vol prachtige praalgraven. Doorgaans gaat het om eenvoudige grafstenen met alleen de namen van de overledenen erop. Zie bijvoorbeeld het graf van de schilder Giovanni Santi (ca. 1440-1494) en diens vrouw Magia Ciarla. Zij waren de ouders van de grote Rafaël (1483-1520), die overigens in het Pantheon in Rome werd bijgezet. Naast hun eenvoudige grafsteen zien we die van de beroemde lokale schilder Federico Barocci (ca. 1535-1612). Het voorgaande wil niet zeggen dat er helemaal geen mooie grafmonumenten in de kerk te vinden zijn. Aan het begin van het middenschip staan twee interessante sarcofagen die afkomstig zijn uit een van de kloostergangen bij de kerk. De sarcofaag aan de rechterzijde, van een anonieme beeldhouwer, is de oudste. Het betreft de laatste rustplaats van Agnese de’ Prefetti (gestorven in 1416), de vrouw van Antonio II da Montefeltro, heer van Urbino (1375-1404). Antonio en Agnese waren de ouders van Guidantonio da Montefeltro en de grootouders van de beroemde condottiero en mecenas Federico da Montefeltro.
Uitzicht op Urbino en de San Francesco.
De tweede sarcofaag is die van Calapatrissa Santucci, gestorven in 1478. Zij was de vrouw van de phisicus (arts) Agostino Santucci en het monument werd gemaakt in opdracht van haar zoons Alessandro en Pierpaolo. De sarcofaag is een werk van Domenico Rosselli (ca. 1439-1498). Het is waarschijnlijk geen vreemde gedachte om aan te nemen dat deze Santucci’s familie waren van Girolamo Santucci, die tussen 1469 en 1494 bisschop van Fossombrone was. Het deksel van diens graftombe met de gisant (liggende gestalte) van de overledene vinden we opmerkelijk genoeg onder het hoogaltaar. De maker van het beeldhouwwerk is onbekend en de graftombe bevond zich oorspronkelijk in de kathedraal van Urbino.
Perdono d’Assisi – Federico Barocci.
Boven het hoogaltaar hangt het beroemdste schilderij in de kerk, de Perdono d’Assisi van Federico Barocci uit 1571-1576. Volgens de overlevering bad Franciscus van Assisi in het jaar 1216 in de Porziuncola in Assisi, de kleine voormalige Benedictijnse kapel die de Franciscanen gebruikten, tot Jezus en Maria. Hij vroeg hun alle pelgrims die naar de Porziuncola zouden afreizen om daar te bidden en te biechten volledige vergeving van hun zonden te schenken. Jezus verhoorde zijn wens, waarna Franciscus Paus Honorius III (1216-1227) benaderde om de Perdono d’Assisi formeel in te stellen. De Perdono d’Assisi bestaat nog steeds en kan jaarlijks worden verkregen op 1 en 2 augustus. Op Barocci’s schilderij zien we op de achtergrond de kleine kapel in Assisi. Franciscus is op zijn knieën gevallen, en boven hem zijn Maria, Jezus en Sint Nicolaas te zien. Die laatste is opgenomen omdat het werk werd gemaakt in opdracht van een zekere Nicola Ventura.
Verder zijn enkele frescofragmenten in de kerk zeker de moeite waard. In de Cappella Paltroni hangen wat losgemaakte stukjes fresco van Antonio Alberti da Ferrara of de mysterieuze Maestro del Trittico di San Bartolomeo. In dezelfde kapel staat een Pietà uit het midden van de vijftiende eeuw uit de Duitse school. Elders in de kerk vinden we nog een stukje van een Kruisiging, toegeschreven aan de gebroeders Salimbeni. Wie wil zien waar de broers echt toe in staat waren, moet het Oratorio di San Giovanni Battista in Urbino bezoeken, waar hun fresco’s nog vrijwel geheel intact zijn. In de Cappella del Santissimo Sacramento vinden we ten slotte een stukje fresco van de Madonna die het kindje Jezus de borst geeft, een werk van Ottaviano Nelli of diens school.
Bijdrage gebaseerd op de informatieborden in de kerk.