We hadden bijzonder veel geluk. Zonder het te weten bezochten we de Galleria Nazionale dell’Umbria in Perugia op de eerste zondag van de maand, en op die dag was het museum gratis toegankelijk. De Galleria Nazionale is sinds 1878 gevestigd in het Palazzo dei Priori, een prachtig middeleeuws stadspaleis dat…
Misschien wel het mooiste monument van Perugia vindt men gewoon op straat, op de Piazza IV Novembre tussen de kathedraal van de stad en het Palazzo dei Priori. De Fontana Maggiore dateert van het einde van de dertiende eeuw. Hoewel de bronzen onderdelen ervan waarschijnlijk door kopieën zijn vervangen, heb…
De Duomo van Perugia, ook bekend als de kathedraal van San Lorenzo, is een goed voorbeeld van een kerk waarvan de buitenkant interessanter is dan de binnenkant. Met de buitenkant bedoel ik in dit geval dan vooral de linker flank van het gebouw, want de gevel aan de voorzijde is…
De opmerkelijke ronde kerk van Sant’Angelo in Perugia, gewijd aan de aartsengel Michael, is vaak vergeleken met de Santo Stefano Rotondo in Rome. De Sant’Angelo is wel enkele decennia jonger: ze dateert waarschijnlijk van het einde van de vijfde of de eerste helft van de zesde eeuw. Bezoekers betreden de…
Het kleine kerkje van San Severo in Perugia is gewijd aan Sint Severus, de vierde-eeuwse bisschop van Ravenna. Tot in de dertiende eeuw behoorden de kerk en het naburige klooster toe aan de basiliek van Sant’Apollinare in Classe. Het klooster is altijd verbonden geweest met de Orde van de Camaldulenzen,…
Tussen de ruïnes van het oude Ostia zijn nog vele prachtige mozaïeken te vinden. Eerder heb ik al de mozaïeken in het mithraeum van Felicissimus besproken, die niet alleen mooi zijn, maar ook het nodige vertellen over de mysteriecultus van Mithras. Ook in de vele verschillende badencomplexen van Ostia vinden…
We weten helaas niet precies hoeveel mensen er in het oude Ostia hebben gewoond. Misschien waren het er net iets meer dan 20.000, misschien wel 50-60.000. Een ding staat echter vast: de inwoners hadden meer dan voldoende plekken om een bad te kunnen nemen. Een badhuis was niet alleen een…
In juli van het jaar 335 vierde Constantijn zijn Tricennalia, dat wil zeggen zijn dertigjarig regeringsjubileum. Uiteraard vonden de festiviteiten ter gelegenheid van dit jubileum plaats in zijn nieuw hoofdstad Constantinopel. Constantijn was de langstzittende Romeinse keizer sinds de grote Augustus. Pas in de vijfde eeuw zouden aanzienlijk zwakkere keizers…
In 327 was Constantijn ongeveer 55 jaar. Naar de toenmalige maatstaven was de keizer een oude man. Constantijn had veel om tevreden over te zijn. Het Romeinse Rijk was verenigd onder zijn leiding en de introductie van een nieuwe gouden munt enkele jaren terug, de solidus, was een groot economisch…
Het jaar 326 had een feestjaar voor keizer Constantijn moeten worden. Zijn laatst overgebleven rivaal Licinius was dood, het Romeinse Rijk was weer verenigd onder één keizer en ook de eenheid binnen de christelijke kerk was dankzij het Concilie van Nicaea voorlopig hersteld. Constantijn had al in juli 325 zijn…
In de lente van 324 waren Constantijn en Licinius allebei klaar voor oorlog. Constantijn had volgens Zosimus een leger van 120.000 infanteristen en 10.000 ruiters verzameld, Licinius bijna 150.000 infanteristen en 15.000 ruiters.[1] Deze aantallen doen denken aan de strijd bij Lugdunum tussen Septimius Severus en Clodius Albinus in het…
Ten tijde van de Romeinse Republiek was de Senaat bij tijd en wijle het machtigste orgaan van de staat geweest. Tijdens het Principaat was die macht sterk afgenomen, om tijdens het Dominaat en de regering van Diocletianus volkomen marginaal te worden. Constantijn blies de Senaat echter nieuw leven in na…
In februari van het jaar 313 ontmoetten Constantijn en Licinius elkaar in Mediolanum (Milaan) in Noord-Italië. Daar bezegelden beide mannen hun bondgenootschap, dat feitelijk al sinds 311 bestond. Licinius trad in het huwelijk met Constantia, de christelijke halfzuster van Constantijn. Verder spraken de keizers af dat Constantijn over het westelijke…
Op papier was Galerius de senior augustus binnen de Tetrarchie. Zijn precieze leeftijd kennen we niet, maar begin 311 was hij ruim in de vijftig. De oude keizer was een wrak geworden, misschien als gevolg van darmkanker. Zo interpreteren moderne historici althans de buitengewoon onsmakelijke beschrijvingen van zijn ziekte die…
Op papier was de Tetrarchie een goed idee geweest: twee senior keizers (augusti) en twee junior keizers (caesares) regeren in goede harmonie over het enorme Romeinse Rijk. Na het aftreden van Diocletianus, de ontwerper van het systeem, en zijn medekeizer Maximianus in 305 leek ook de opvolging goed te gaan.…
Na de viering van zijn Vicennalia was Diocletianus naar Ravenna vertrokken. De keizer was nu in de zestig en tobde met zijn gezondheid. Niettemin nam hij begin 304 voor de negende keer het consulaat op zich, samen met Maximianus, die dat voor de achtste keer deed. Diocletianus wist waarschijnlijk dat…
Diocletianus noemde zichzelf dominus et deus, maar tegen het einde van zijn carrière als keizer bleek overduidelijk dat hij niet almachtig was. De vijand die onverslaanbaar bleek te zijn, was inflatie. Ook al weet de keizer deze inflatie vooral aan de hebzucht van verdorven individuen, deze was toch echt deels…
In de hier besproken periode leek de Crisis van de Derde Eeuw iets uit het verre verleden. De Tetrarchie functioneerde naar behoren en de vier keizers van het Romeinse Rijk behaalden belangrijke overwinningen op alle fronten. Opstanden werden neergeslagen, rebellenleiders uitgeschakeld en na aanvankelijke tegenslagen werd ook de erfvijand van…
In de derde eeuw had het immense Romeinse Rijk zeker 50 miljoen inwoners, die sinds de Constitutio Antoniniana van Caracalla uit 212 – mits vrijgeboren – vrijwel allemaal Romeins burgerrecht bezaten. Verreweg de meeste mensen woonden op het platteland of in een van de vele honderden kleine steden van het…
In het jaar 284 kende het Romeinse Rijk twee augusti, die elkaar vijandig gezind waren. Carinus was formeel de legitieme keizer. Direct na de dood van zijn vader Carus in de zomer van 283 was hij naar Rome afgereisd om het purper op te eisen. Hij heerste ongeveer een jaar…